‘रशियन’ कलाकारांच्या तालावर तरुणाई थिरकणार; भारतीय संस्कृतीच्या संवर्धनाची जबाबदारी नेमकी कुणाची?
कोल्हापूर : गणेशोत्सवात डॉल्बी आणि डीजेच्या दणदणाटावर कडक निर्बंध घालण्याची भूमिका घेणारे शासन व पोलीस प्रशासन यंदाच्या दहीहंडी उत्सवातही त्याच नियमांची काटेकोर अंमलबजावणी करणार का, असा संतप्त सवाल आता नागरिकांतून उपस्थित होत आहे. गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर विविध मंडळे व डॉल्बी व्यावसायिकांच्या बैठका घेऊन प्रशासनाने ध्वनिप्रदूषणाबाबत स्पष्ट सूचना दिल्या आहेत. मात्र, हे नियम केवळ गणेशोत्सवापुरतेच का? इतर सार्वजनिक उत्सवांसाठी वेगळे मापदंड का? असा सवाल व्यापारी, नागरिक आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांकडून उपस्थित केला जात आहे.
येत्या ५ सप्टेंबर रोजी गोकुळाष्टमीनिमित्त दहीहंडीचा जल्लोष मोठ्या प्रमाणात होणार असून, उत्सवाचे आकर्षण वाढविण्यासाठी पारंपरिक वाद्यांसोबत डीजे, डॉल्बी आणि परदेशी कलाकारांचा वापर करण्याची तयारी काही ठिकाणी सुरू असल्याची चर्चा आहे. विशेषतः रशियन कलाकारांच्या सहभागामुळे तरुणाई मोठ्या संख्येने आकर्षित होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
उत्सव साजरा करण्यास कुणाचाही विरोध नाही; मात्र उत्सवाच्या नावाखाली ध्वनिप्रदूषण, अश्लील नृत्यप्रकार अथवा भारतीय संस्कृतीला फाटा देणारे प्रदर्शन होणार नाही ना, याची खबरदारी घेण्याची मागणी नागरिकांकडून होत आहे. रुग्णालयातील रुग्ण, लहान मुले, विद्यार्थी आणि ज्येष्ठ नागरिकांना कर्णकर्कश आवाजाचा त्रास होऊ नये, यासाठी प्रशासनाने उत्सवाच्या आधीच ठोस पावले उचलावीत, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
गणेशोत्सवात नियम, दहीहंडीत ‘दुहेरी मापदंड’ नको!
काही दिवसांपूर्वी विविध यात्रा व उत्सवांमध्ये डीजेच्या तालावर तरुणाईने केलेल्या कथित अश्लील चाळ्यांचे व्हिडिओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात प्रसारित झाले होते. त्यामुळे उत्सवाच्या नावाखाली सार्वजनिक ठिकाणी नेमके काय सुरू आहे, यावर प्रशासनाचे नियंत्रण आहे की नाही? असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
विशेष म्हणजे काही कार्यक्रम पोलीस ठाण्याच्या अगदी जवळच्या परिसरात होत असतानाही प्रशासन केवळ बघ्याची भूमिका घेत असल्याची दबक्या आवाजातील चर्चा नागरिकांमध्ये सुरू आहे. त्यामुळे यंदाच्या दहीहंडी उत्सवात प्रशासन नेमकी कोणती भूमिका घेणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
भारतीय सणांचा आत्मा जपूया; ‘दणदणाट’ नव्हे संस्कृतीचा जयघोष होऊ द्या!
दहीहंडी हा भगवान श्रीकृष्णाच्या बाललीला आणि सामाजिक एकोप्याशी जोडलेला पारंपरिक उत्सव आहे. काळानुसार उत्सवाचे स्वरूप बदलत असले तरी आधुनिक मनोरंजनाच्या नावाखाली आपल्या सणांची संस्कृती, शालीनता आणि सामाजिक भान हरवता कामा नये, अशी अपेक्षा सुजाण नागरिक व्यक्त करीत आहेत.
परदेशी कलाकारांना आमंत्रित करणे हा स्वतंत्र विषय असला तरी त्याच्या आडून भारतीय संस्कृतीला दुय्यम स्थान मिळणार नाही, याची जबाबदारी आयोजकांचीही आहे. तरुणाईला आकर्षित करण्यासाठी काहीही करण्यापेक्षा आपल्या परंपरेतील कला, संगीत, लेझीम, ढोल-ताशे आणि लोककलेला प्रोत्साहन देण्याची वेळ आली आहे, असे मतही व्यक्त होत आहे.
प्रशासनासमोर आता खरी परीक्षा!
उत्सवाच्या दोन-तीन दिवस आधीपासूनच तयारीला वेग येत असताना मोठी गर्दी होण्याची शक्यता आहे. पोलीस प्रशासनाचा मोठा बंदोबस्त तैनात राहणार असला तरी फक्त बंदोबस्त पुरेसा नाही; नियमांची समान आणि निष्पक्ष अंमलबजावणीही तितकीच महत्त्वाची आहे.
गणेशोत्सव असो, दहीहंडी असो किंवा अन्य कोणताही सार्वजनिक कार्यक्रम—ध्वनिप्रदूषणाचे नियम सर्वांसाठी समान असावेत. एका उत्सवाला कडक नियम आणि दुसऱ्या उत्सवाला मोकळीक, असा दुहेरी न्याय नागरिकांना मान्य होणार नाही, अशी भावना आता जोर धरत आहे.
त्यामुळे प्रशासनाने उत्सव सुरू होण्यापूर्वीच आयोजकांना स्पष्ट सूचना देऊन ध्वनिप्रदूषणाला आळा घालावा, अश्लील प्रकारांना प्रतिबंध करावा आणि भारतीय संस्कृती व सामाजिक सलोखा अबाधित ठेवण्यासाठी कठोर भूमिका घ्यावी, अशी मागणी नागरिकांतून होत आहे.